IRIB World Service

مجموعه برنامه «بازگشت ماهاتیر محمد به قدرت در مالزی » به تعداد 4 قسمت از پژوهشی با عنوان «بازگشت ماهاتیر محمد به قدرت در مالزی، علل و نتایج آن» در واحد پژوهش های کاربردی استخراج و تنظیم شده است.

نحوه برخورد با اقوام در کشور چند قومیتی مالزی، از جمله مسایل تنش زا در دوره حکومت نجیب رزاق بود که در رویگردانی مردم مالزی از وی تاثیر داشت. در مالزی افرادی که ریشه نژادی مالایایی دارند از مزایای ویژه‌ای برای کسب اعتبارات دولتی، بستن قراردادهای بزرگ، استخدام در ادارات دولتی و دریافت کمک‌های مالی برخوردار هستند. این تبعیض بویژه در دوره نجیب رزاق همواره باعث افزایش اعتراض اقلیت‌های قومی و نژادی خصوصا چینی ها بوده است. چینی ها از بزرگترین اقلیت های قومی مالزی هستند که به همراه هندی تبارها 24 درصد جمعیت مالزی را تشکیل می دهند و از نظر اقتصادی نیز قدرت زیادی در این کشور دارند. عدم پذیرش زبان چینی به عنوان دومین زبان رسمی مالزی، یکی دیگر از عوامل اختلاف مالایایی‌ها و اقلیت قومی  چینی‌ها در مالزی است.

در حالی که تبعیض و شکاف قومی در مالزی در دوره حکومت نجیب رزاق تشدید شده بود، نگاه ماهاتیر محمد بر رفتار یکسان با همه شهروندان متمرکز بود. ماهاتیر محمد پس از جدا شدن از ائتلاف باریسال نشنال، بارها تاکید کرد که باید با همه قومیت‌ها و مذاهب یکسان برخورد شود، این رویکرد نیز منجر به اقبال اکثریت مردم مالزی به وی شد. ماهاتیر محمد، در دوران رقابت های انتخاباتی به صراحت از تشدید تنش های نژادی در مالزی و سیاست های حاکم دولت رزاق انتقاد کرد و گفت: «نباید صحنه گردانان سیاسی به گونه ای فعالیت کنند که نقش منفی گرایش های نژادی در روند انتخابات نسبت به گذشته تاثیرگذارتر شود». علاوه بر آن رویکرد مذهبی ماهاتیر محمد در جذب اندیشمندان اسلامی و اهمیت دادن به تعالیم اسلامی، بیش از پیش تمایل مردم به بازگشت وی را بالا برد.

ماهاتیر محمد، در دوران تبلیغات انتخاباتی خود و در سال های گذشته، بارها از نفوذ وهابیون و رواج تفکرات افراط گرایی خصوصا در شبکه های اجتماعی مالزی انتقاد کرده و دولت را متهم اصلی در این زمینه دانسته است. ماهاتیر محمد تاکید می کرد: «برخی در این کشور خواستار افراط گری هستند. به نظر می رسد افرادی در مالزی که مسئول امور اسلامی هستند می خواهند ادعاهای خود درباره سنت پیامبر (ص) را بالاتر از فرمان خدا در قرآن قرار دهند. مالزی همچنان باید تلاش کند یک کشور اسلامی میانه رو در جهان باقی بماند.»  ماهاتیر محمد از این نگران بود که تشدید فعالیت وهابی های تکفیری وابسته به عربستان سعودی در مالزی باعث تشدید تنش های مذهبی در جامعه و کنار زدن میانه روها شود. ماهاتیر محمد، اسلام را دین صلح و مدارا می داند و معتقد است که اگر مسلمانان به اصول اسلام بازگردند، به پیشرفت و توسعه خواهند رسید و در صلح و تفاهم با یکدیگر و دیگر ملل غیرمسلمان زندگی خواهند کرد. ماهاتیر محمد می گوید که نباید اقدامات افراطی ها و وهابی ها را به حساب اسلام گذاشت،افرادی تمایل دارند اصول گرایی اسلامی را با افراطی گری مترادف بدانند، اما این طور نیست و اصول اسلامی شفاف، اساسی و مقدس است.

ماهاتیرمحمد با انتقاد از اسلام هراسی در غرب ، معتقد است اسلام همواره از سوی غرب مورد سوء تعبیر واقع شده و واقعیت های ارزشمند این دین نادیده انگاشته شده است. وی معتقد است یکی از مصادیق سوء رفتار غرب با اسلام، نگاه غرب به مساله فلسطین است. ماهاتیر با طرح این موضوع که فلسطینیان برای بازپس گیری سرزمین های غصب شده خود باید با رژیم صهیونیستی مبارزه کنند، می گوید:« متاسفانه این مبارزه برای آزادی سرزمین اجدادی مردم فلسطین به اختلاف و درگیری های مذهبی تعبیر شده و آن را جنگ بین اسلام و یهودیت تبلیغ کرده اند.»

یکی از سیاست های حزب حاکم مالزی در دوره ریاست نجیب رزاق، نزدیک شدن روابط این کشور به عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی مرتجع حاشیه خلیج فارس بود. نجیب رزاق، در دوره ریاست خود بر مالزی 6 بار به عربستان سعودی سفر کرد. رشوه های عربستان سعودی به مقامات دولت رزاق که توسط رسانه ها فاش شده اند و باز شدن فضا برای نفوذ مالی و تجاری سعودی در مالزی باعث شد تا منتقدان حزب حاکم و فعالان اجتماعی و سیاسی درباره پیامدهای نفوذ وهابیت تکفیری در این کشور هشدار دهند. اما این هشدارهای احزاب و چهره های سیاسی مالزی مورد توجه دولت نجیب رزاق قرار نگرفت.

از سال 2013 میلادی، آل سعود در بدنه دولت و به ویژه بخش های مذهبی دولت مالزی نفوذ زیادی کرد تا جایی که روزنامه "استریت تایمز" سنگاپور نوشت: «افزایش سلفی گری افراطی در مالزی و نفوذ آن در لایه های سیاسی این کشور باعث شده است برخی برای توجیه این روند از اصطلاح سلفی گری صلح آمیز یاد کنند و با توجه به افزایش علمای سلفی افراطی در حزب حاکم، سلفی گری افراطی که ارتباط نزدیکی با عربستان سعودی دارد، بیشتر در این کشور مورد توجه قرار گرفته است.»

در دوره نخست وزیری نجیب رزاق، روابط بسیار نزدیک وزارت دفاع و شخص هشام الدین حسین، وزیر دفاع مالزی با عربستان سعودی و سفرهای متعدد او به این کشور نشان از هم پیمانی و هماهنگی در سیاست های منطقه ای مالزی با ریاض داشت. چنانچه پس از تجاوز نظامی وحشیانه عربستان سعودی به یمن، دولت نجیب رزاق هر چند حضور مستقیم خود در جنگ سعودی در یمن را نپذیرفت، اما منتقدان  بارها به دلیل حمایت های مقامات رسمی و مشارکت وزارت دفاع مالزی در برنامه های نظامی عربستان سعودی، از نجیب رزاق و هشام الدین حسین انتقاد کردند.

دنیس ایگناتیوس Dennis Ignatius دیپلمات بازنشسته مالزی با انتشار مقاله ای در سایت مالزین اینسایدThe malaysian  insider   در فوریه 2016 با اشاره به تلاش های متعدد عربستان سعودی، در بخش های تربیت افراطیون نظامی و معلمان و اساتید متعصب وهابی، نوشت: «چیزی که تاکنون در منطقه جنوب شرقی آسیا آشکار نشده است روند تدریجی عربستانی سازی این منطقه است.وهابیت و افراط گرایی مذهبی که ریشه در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس دارد به تهدیدی جدی برای مالزی و دیگر کشورهای جنوب شرق آسیا تبدیل شده است.»

عربستان سعودی در دوره نجیب رزاق با ایجاد صدها مدرسه بظاهرمذهبی و مراکز باصطلاح دانشگاهی و پژوهشی در مالزی گام های زیادی را برای نهادینه کردن افراطی گری و وهابیت در این کشور برداشته است. در واقع، در دوره نجیب رزاق، آل سعود با استفاده از ابزارهای مالی راه نفوذ خود را به بدنه حاکمیتی مالزی باز کرد. افزایش نفوذ عربستان سعودی در مالزی حتی بر نوع لباس پوشیدن برخی افراد در مالزی نیز تاثیر گذاشته بود. در این خصوص فرید العطاس، استاد دانشکده جامعه شناسی دانشگاه ملی سنگاپور در نشستی تحت عنوان آثار افراط گرایی در آسیا می گوید : «اکنون برخی از مناسبات فرهنگی اعراب مانند پوشیدن دشداشه به عنوان رفتار اسلامی تبلیغ می‌شود که معضلی برای حفظ فرهنگ مالزی است، چرا که اعراب امروزه به بهانه اسلام، فرهنگ کشورهای خود را در مالزی تبلیغ می کنند و بسیاری از رهبران دینی به وهابیت عربستان سعودی گرایش پیدا کرده و آن را به پیروان خود نیز منتقل کرده اند».

نفوذ افراط گرایی سعودی در مالزی در شرایطی است که جهش اقتصادی و ترویج اسلام میانه رو در دهه اول نخست وزیری ماهاتیر محمد این فرصت را برای مالزی ایجاد کرده بود تا در جهان اسلام نقشی پیش رو داشته باشد. نهادهای آموزشی مناسب به خصوص در حوزه مالی باعث شده بود تا مالزی به یکی از انتخاب های اصلی دانشجویان در جهان اسلام از جمله کشورهای غرب آسیا تبدیل شود. ولی در دوره نخست وزیری نجیب رزاق به واسطه نزدیک شدن روابط مالزی به عربستان سعودی و هم پیمانانش، دستاوردهای قبلی مالزی از بین رفت. حمایت حکومت نجیب رزاق از جنگ عربستان سعودی ضد یمن نقطه اوج این سیاست تنش زا بود. حتی دولت نجیب رزاق در مالزی در سال 2015 شماری از نیروهای خود را برای آموزش نظامیان سعودی برای مشارکت در جنگ یمن به عربستان سعودی اعزام کرد.

حکومت نجیب رزاق همچنین در نشست های مختلفی که در سازمان همکاری اسلامی برگزار شد همسو با عربستان سعودی ضد دولت قانونی و مشروع سوریه موضع گیری می کرد. دولت نجیب رزاق ، همچنین در موضوع شناسایی قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی، همانند عربستان سعودی موضعی خنثی اتخاذ کرد. در فوریه 2017، حکومت های مالزی و عربستان سعودی در پایان سفر چهارروزه شاه سعودی به مالزی، با صدور بیانیه ای مغرضانه برای سرپوش گذاشتن بر تجاوز نظامی سعودی به یمن، جمهوری اسلامی ایران را به مداخله در کشورهای غرب آسیا متهم کردند. در مجموع، اینگونه اشتباهات سیاسی و تبعیت دولت نجیب رزاق از سیاست های تنش زایانه منطقه ای ریاض، با واکنش مردم مالزی مواجه شد ومسیر انتخاب مجدد ماهاتیر محمد در انتخابات پارلمانی ماه مه 2018 را هموار ساخت.