IRIB World Service

در قسمت پنجم از برنامه پناه جویان افغانستانی در ایران، به حمایت از مردم و پناه جویان افغانستانی در اندیشه های مقام معظم رهبری می پردازیم.

طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حمایت از ملل مظلوم و مستضعف جهان بویژه مسلمانان از سیاست های راهبردی دائمی جمهوری اسلامی ایران  است که این سیاست، در اصول و ارزش های اسلامی و تعالیم قرآنی و فرهنگ ایرانی ریشه دارد. اصل یازدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران براساس آیه کریمه «إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» ، آیه 92 سوره مبارکه انبیاء، تصریح می کند: «همه مسلمانان یک امت هستند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد». از این رو، جمهوری اسلامی ایران همواره قاطعانه از مبارزات حق طلبانه مردم افغانستان ، چه در مقابل تجاوز نظامی شوروی سابق و چه پس از آن، حمایت کرده است. در آن مقطع، ایران به دلیل حمایت همه جانبه از مبارزات مردم افغانستان و درحالی که خود، هدف تجاوز نظامی رژیم بعثی صدام قرار گرفته بود، با تحریم تسلیحاتی شوروی، روبرو شد. 

در اشاره به این واقعیت تاریخی، رهبر معظم انقلاب اسلامی در یازدهم مهر 1368هجری شمسی (3 اکتبر 1989میلادی) در دیدار رییس جمهوری موقت و رهبران مجاهدان افغانستان، درباره علت اولویت دادن جمهور اسلامی ایران به حمایت از مردم افغانستان و صرف نظر کردن از مراودات با شوروی می فرمایند: «ما در سخت ‌ترین شرایط نیز، هیچ مصلحتی را بر مصلحت دفاع از افغانستان غلبه ندادیم. همه‌ ی شما می دانید که تهران زیر موشک بود و هر شبانه ‌روز، ده تا پانزده موشک بلکه بیشتر وارد تهران می شد و منفجر می گردید و ده ها انسان را از بین می‌ برد و خانه‌ هایی را خراب می کرد. آن روز، علاج کار این بود که به یک طرف (شوروی) لبخند بزنیم، ولی در جهت رضای الهی نزدیم و آن شرایط سخت را تحمل کردیم. قبل و بعد از آن نیز در طول جنگ تحمیلی هشت‌ ساله، بخش عمده از زحماتی که متحمل شدیم، به‌ خاطر موضع قاطع و صریحی بود که در امر افغانستان داشتیم. آن موضع، امروز هم وجود دارد و هیچ فرقی نکرده است. امروز هم ما در کنار ملت و جهاد و وحدت افغانستان و نیز حکومت اسلامی آینده‌اش قرار داریم». 

در روند تداوم حمایت ایران اسلامی از مردم افغانستان، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، در تاریخ 30 فروردین سال 1394هجری شمسی (19 آوریل 2015میلادی)  نیز در دیدار  محمد اشرف غنی رئیس‌ جمهوری افغانستان، با اشاره به تحصیل صدها هزار نفر از مهاجرین افغانستانی در مقاطع مختلف تحصیلی در ایران، گفتند: «مردم افغانستان بسیار با استعداد و هوشمند هستند و این استعداد در کسب دانش، باید به ‌درستی به کار گرفته شود، زیرا تحصیل‌ کردگان افغانستانی برای بازسازی کشور شما مورد نیاز هستند».  موضعگیری ها و رهنمود هایی اینچنین از سوی حضرت آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی ایران، گویای آن است که ایشان نیز همچون امام خمینی(ره) همواره بر  کمک ‌ ملت و دولت ایران به افغانستان به مثابه تکلیف دینی اسلامی و همچنین وظیفه اخلاقی ناشی از تاریخ و فرهنگ و زبان مشترک، تاکید و اهتمام داشته اند. حضرت آیت الله خامنه ای درعین حال، با رویکردی علمی و دوراندیشانه برای حل مسایل افغانستان، همواره بر ضرورت آموزش علوم و مهارت های تخصصی همه‌ جانبه به اتباع افغانستان در ایران تاکید ورزیده اند، تا نخبگان و متخصصان افغانستانی بتوانند به ‌خوبی مدیریت و بازسازی کشور خود را به دست گیرند و محتاج دولت های سلطه جو و استثمارگر غربی به ‌خصوص آمریکا و انگلستان نباشند.

با این رویکرد علمی و دوراندیشانه، حضرت آیت الله خامنه ای می فرمایند: «مردم افغانستان، آزاده، شجاع و بسیار با استعدادند و از فرهنگ بسیار عمیق و قدیمی برخوردارند. ما مردم افغانستان را می‌ شناسیم و قرن ‌ها با هم زندگی کرده‌ ایم. ما می دانیم این‌ ها مردم بسیار با استعدادی هستند. هیچ ‌چیز این‌ ها از مردم دیگر دنیا کمتر نیست، خیلی چیزهایشان بیشتر هم هست».  بر اساس همین رویکرد، کمیته ویژه پیگیری امور پناه جویان افغانستان در دفتر رهبر معظم انقلاب اسلامی تشکیل شده است. حجت‌ الاسلام ابراهیمی، نماینده مقام معظم رهبری در افغانستان درباره وظایف این کمیته ‌می گوید: «رهبر انقلاب، خواستار تکریم مهاجرین افغانستانی در ایران هستند. همه نهادها در این کمیته حضور دارند. مقام معظم رهبری دستور به تکریم مهاجرین افغانستانی داده‌ اند. ایشان نه‌ تنها می‌ گویند مهاجرین را رعایت  کنید بلکه خواستار تکریم آن‌ ها هم هستند. تکریم بالاتر از رعایت قانون است. بالاتر از احترام است. این از دستوراتی است که ما روی آن به ‌شدت کار کردیم. ما در آن کمیته مصوب کردیم تا دانشمندان افغانستانی بتوانند حرف‌ های خود را در صدا و سیمای ما بزنند. ما با تمام توان، حتی از مهاجرینی که کارت مهاجرت ندارند، حمایت می‌ کنیم. مصوب شده همه مهاجرین تا وقتی در ایران هستند فرزندانشان از حق تحصیل در مدارس این کشور برخوردار باشند».

برای درک بهتر اهمیت آموزش و تحصیل مهاجرین افغانستانی درایران در نگاه حضرت آیت الله خامنه ای، سال 1394 هجری شمسی سال مهمی محسوب می شود. در این سال، دستور تاریخی رهبر انقلاب اسلامی، مبنی بر لزوم آموزش، پرورش و تعلیم کودکان مهاجر افغانستانی در ایران به همه دستگاه های مسئول در دولت جمهوری اسلامی ایران به ویژه وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد. در این دستور تاریخی، ایشان صراحتا تاکید کردند: «هیچ کودک افغانستانی، حتی مهاجرینی که به ‌صورت غیر قانونی و بی‌ مدرک در ایران حضور دارند، نباید از تحصیل باز بمانند و همه آنها باید در مدارس ایرانی ثبت ‌نام شوند». با ابلاغ این دستور  به وزارت آموزش و پرورش، ثبت نام مهاجرین افغانستانی چه افراد دارای مدارک اقامت قانونی و چه افراد فاقد مدارک، در مدارس ایران افزایش چشم گیری یافت. بویژه که، از آن پس، طبق بخشنامه آموزش و پرورش، بسیاری از مهاجرین افغانستانی برای ثبت نام  و تحصیل در مدارس ایران، از تخفیفات ویژه و حتی ثبت نام رایگان بهره مند شدند.

اشتغال به تحصیلِ همگانی کودکان افغانستانی در مدارس ایران، باعث شده است تا  والدین بسیاری از آنها در چند سال اخیر برای حضور قانونی خود در ایران اقدام کنند و از سایر خدمات دولت ایران برای پناهجویان نیز بهره مند شوند. کمک های ایران به پناهجویان افغانستانی تنها به زمینه های تحصیلی و آموزشی محدود نمی شود، بلکه طیف گسترده ای از خدمات، شامل فرهنگی، اجتماعی، بهداشتی و کنسولی را در برمی گیرد. رهبر معظم انقلاب اسلامی در تداوم حمایت های ویژه خود از مردم افغانستان، در سال 1394 هجری شمسی، برای خدمت رسانی ارگان های ایرانی ذیربط به زائران افغانستان در راهپیمایی های بزرگ اربعین حسینی دستور فرمودند، که ابراز قدردانی مهاجران و سایر اقشار مردم افغانستان را در پی داشت.

حمایت های ویژه رهبر معظم انقلاب اسلامی از مردم افغانستان و پناهجویان افغانستانی در ایران نشان می دهد که ایشان بنا بر ملاحظات و دلایل اسلامی و تاریخی و فرهنگی، نقش مهمی برای افغانستان در جهان اسلام قائل اند. آنچنان که می گویند: «امروز، اگر چه در محافل سیاسی و در گفتگوهای سیاسیون عالم، مسأله‏ ی افغانستان یک مسأله‏ ی صرفاً سیاسی و بین الدّولی است، اما از نظر ملت های مسلمان، یک مسأله‏ ی اسلامی است که به سرنوشت دنیای اسلام و آینده‏ ی بین ‏الملل اسلامی ارتباط تام و تمامی دارد».