IRIB World Service

در بخش دهم مقاله، به بررسی اختلافات حقوق بشری چین و آمریکا و نگاه منفی افکار عمومی دو کشور به یکدیگر خواهیم پرداخت.

یکی از محورهای چالش برانگیز در روابط چین و امریکا، موضوع حقوق بشر است. واشنگتن همواره به پکن درباره آنچه سرکوب فعالان حقوق بشر در چین می خواند، انتقاد وارد می کند. امریکا معتقد است در چین تبعیض علیه زنان، اقلیت ها، قاچاق انسان، کار اجباری، عقیم سازی و فساد گسترده وجود دارد و حکومت چین با ایجاد ترس در بین فعالان سیاسی و وکلا، آنان را واداربه سکوت می کند. باراک اوباما، در دوران ریاست جمهوری اش بارها با دالایی لاما رهبر معنوی بوداییان تبت دیدار کرد و طرفین در خصوص استقلال تبت صحبت کردند. اوباما وعده داد که از حقوق بشر در تبت حمایت نماید. این درحالی است که پکن با هر دیدار رسمی با دالایی لاما مخالف است و از کاخ سفید خواست از مداخله در امور داخلی چین و آسیب رساندن به مناسبات بین دو کشور پرهیز کند. چین همچنین بارها از آمریکا خواسته است  تا به تعهد خود مبنی بر به رسمیت شناختن تبت به عنوان بخشی از خاک چین پایبند بماند و هرگونه حمایت از گروهای جدایی طلب تبت را متوقف نماید.

با شروع کار دولت دونالد ترامپ، برخی قانونگذاران کنگره از وی و کابینه‌اش خواستند که موضوع حقوق بشر در چین را جدی‌تر بگیرند و در روابط آمریکا و چین تجدیدنظر کنند. وزارت خارجه آمریکا درباره وضعیت آزادی‌های دینی در سراسر جهان سالانه گزارشی منتشر می کند و همواره از تداوم نقض حقوق اقلیت‌های مذهبی در چین انتقاد می کند. دولت ترامپ نیز انتشار این گزارش ها را ادامه داده است . رکس تیلرسون، وزیر خارجه سابق ایالات متحده در گزارش سالانه اعلام کرد که دولت چین صدها هزار نفر را به دلیل انجام شعائر دینی‌شان شکنجه و زندانی می‌کند. همچنین، در سال 2017 نام چین از سوی وزارت خارجه آمریکا در فهرست سیاه قاچاق انسان قرار گرفت. وزیر خارجه آمریکا در این مورد گفت: «نام چین در میان کشورهایی است که بدترین وضع را در زمینه قاچاق انسان دارند. در آن گزارش وزارت خارجه آمریکا به شدت از اقدامات ناکافی چین در زمینه مقابله با کار اجباری و قاچاق انسان انتقاد کرد».

واکنش چین به این ادعاهای امریکا جالب است. پکن علاوه بر اینکه استفاده واشنگتن از موضوع حقوق بشر را به عنوان بهانه‌ای برای دخالت در امور داخلی چین ارزیابی می کند، به تبیین وضعیت نامطلوب حقوق بشر در امریکا می پردازد. به عنوان مثال، چین در سال 2013 گزارشی منتشر کرد و در آن به خشونت مسلحانه در ایالات متحده به عنوان نمونه ای از نقض حقوق بشر اشاره نمود. چین گفته است که خشونت مسلحانه تهدید جدی علیه زندگی و امنیت شهروندان امریکا است. چینی ها معتقدند که تبعیض جدی جنسیتی، نژادی و مذهبی در ایالات متحده وجود دارد و این کشور به طور جدی حقوق بشر را از طریق عملیات نظامی در کشورهایی مانند افغانستان، پاکستان و یمن نقض کرده است. در سال 2015 مقامات چینی در سازمان ملل اعلام کردند در ایالات متحده، حقوق امریکایی های بومی از دیرباز نقض شده است. تبعیض نژادی ریشۀ عمیق داشته و تنش های نژادی در این کشور شدید است. برای سیاه پوستان امریکایی نه تنها در بخش اشتغال، مسکن و تحصیل، تبعیض صورت می گیرد بلکه آنان به شکل هدفمندانه قربانی روش های تبعیض آمیز نیروهای امنیتی نیز قرار گرفته اند.

چین در پی انتشار50 سند مربوط به شکنجه در زندان های آمریکا برای گرفتن اعتراف از مظنونان تروریستی  در پس از عملیات تروریستی یازدهم سپتامبر تأکید کرد که این اسناد نشان دهنده نقض فاحش حقوق بشر در کشوری است که همواره حقوق بشر دیگر کشورها را زیر سؤال می برد. وزارت امور خارجه چین در بیانیه ای در سال 2016 اعلام کرد: «امریکا همواره خود را مدافع حقوق بشر در جهان نشان می دهد و با انتشار گزارش هایی، از وضعیت حقوق بشر دیگر کشورها انتقاد می کند. در حالیکه شرایط این کشور به لحاظ حقوق بشری بسیار نگران کننده است. بهترین توصیه به آمریکایی ها این است که بجای مداخله در امور دیگر کشورها رفتارها و عملکردهای ضد حقوق بشری خود را اصلاح کنند.» در پی انتشار بیانیه چین علیه وضعیت حقوق بشر در آمریکا، آمریکا نیز در سال 2016 در شورای حقوق بشر سازمان ملل علیه وضعیت حقوق بشر در چین و ضرورت آزادی همه فعالان سیاسی و وکلای زندانی در این کشور موضع گرفت. اما پکن اعلام کرد چین یک کشور قانون‌مدار است، نهادهای حقوقی با این پرونده‌ها طبق قانون برخورد و حقوق قانونی افراد مظنون را تضمین می‌کنند.

امریکا از موضوع حقوق بشر به عنوان بهانه‌ای برای مداخله در امور داخلی چین استفاده می‌کند. این رویکرد، مداخله در حق حاکمیت و حاکمیت قانونی چین است. همچنین دیپلمات های چینی در سازمان ملل اعلام کردند امریکا از بسیاری از مردم جهان جاسوسی کرده و با پهپادهای خود به غیرنظامیانِ کشورهای خارجی از جمله در افغانستان ، پاکستان و یمن حمله می‌کند . دفتر اطلاع‌رسانی شورای چین در سال 2017 با انتشار گزارشی با عنوان "پیشینه حقوق بشر آمریکا در سال 2016"، از وضعیت حقوق بشر آمریکا انتقاد کرد و به افزایش رفتارهای خشونت بار پلیس، تعصب نژادی و سیاست‌های مالی تبعیض آمیز در این کشور واکنش نشان داد. در این گزارش به رفتار خشونت بار پلیس آمریکا علیه شهروندانش در حالی که از وضعیت حقوق بشر در کشورهای دیگر انتقاد می کند، اشاره شد. همچنین در گزارش سال 2017 گفته شده است که 45 میلیون نفر در آمریکا در شرایط بد اقتصادی بسر می برند.

موضوع دومی که در این نوشتار به آن می پردازیم افکار عمومی منفی امریکایی ها و چینی ها علیه یکدیگر است. وایک ریچارد (Wike Richard)،  تحلیلگر روبط چین و آمریکا می گوید: «به طور کلی، آمریکایی ها و چینی ها نظرات مثبتی در قبال یکدیگر ندارند. در نظرسنجی سال 2015 مشخص شد که 62 درصد از آمریکایی ها دید منفی نسبت به چینی ها دارند و در مقابل 56 درصد از چینی ها نیز نسبت به آمریکایی ها دید منفی دارند». آمریکایی ها بیشتر درباره مسائل اقتصادی، امنیت سایبری و حقوق بشر از جانب چین احساس نگرانی می کنند. البته در میان نگرانی ها، اولویت با میزان بدهی ایالات متحده به چین می باشد و حملات سایبری و پرونده های حقوق بشری در مراحل بعدی نگرانی است.

مانویچ دوروتی (Manevich Dorothy)، پژوهشگر مرکز نظرسنجی پیو (pew) می گوید: «طبق نظرسنجی در ژانویه 2017 در امریکا، 65 درصد مردم اعلام کردند چین یک رقیب است، 43 درصد گفتند چین یک مشکل جدی است، 31 درصد گفتند مشکلی با چین ندارند. در یک نظرسنجی در بهار 2016 ، 55 درصد مردم امریکا گفتند که بزرگترین رقیب کشورشان در آسیا، چین است. در ایالات متحده، طی 10 سال دیدگاه های منفی نسبت به چین در سالهای 2006 تا 2016 به میزان 26 درصد افزایش یافته است. نگرش آمریکایی ها نسبت به چین منفی تر از نگرش چینی ها نسبت به آمریکا بوده است. اما چینی ها معتقدند امریکا درصدد کنترل کردن کشورشان است. در ایالات متحده، جمهوری خواهان به طور مداوم دیدگاه های نامطلوب تری در مقایسه با دموکرات ها نسبت به چین داشتند. به عنوان مثال، در نظرسنجی 2016، 63 درصد جمهوری خواهان در مقایسه با 54 درصد دموکرات ها، دیدگاه نامطلوب به چین داشتند».

اما لوکستن (Emma Luxton) نیز بر اساس پژوهشی هایی تحت عنوان «گرایش های فکری چینی ها و آمریکایی نسبت به یکدیگر» می گوید: «طی یک دهه گذشته، احساسات نامطلوب نسبت به چین بیش از 20 درصد در هر دو حزب دموکرات و جمهوری خواه آمریکا افزایش یافته است. دو سوم چینی ها در سال 2015 معتقد بودند که کشورشان در نهایت، جای آمریکا را به عنوان ابرقدرت پیشرو جهان خواهد گرفت. در سال 2016 نیز طبق یک نظرسنجی، 75 درصد از چینی ها اعلام کردند که کشورشان اکنون نقش مهمتری در تحولات جهان در مقایسه با 10 سال پیش دارد. این نظرسنجی نشان داد که چینی ها نگران مداخلات بیگانگان هستند و بیش از سه چهارم آنها معتقدند که راه و روش زندگیشان باید از نفوذ خارجی‌ها در امان باشد. بیش از نیمی از امریکایی ها نیز اعتقاد دارند که کشورشان تلاش می کند از قدرتمند شدن بیشتر چین جلوگیری کند».

واقعیت این است که تنش های دولت های آمریکا و چین ابعاد گسترده و عمیقی دارد بطوریکه این موضوع بر نوع نگاه مردم دو کشور نیز تاثیر گذاشته است. مردم چین و آمریکا به مانند دولتمردان خود نگاه منفی به یکدیگر دارند. با توجه به مواضع دونالد ترامپ علیه چین بویژه حمایت واشنگتن از تایوان و راه اندازی جنگ تعرفه ها ، بنظر می رسد  اختلافات پکن و واشنگتن سیر صعودی به خود خواهد گرفت.