نشست «بحران موشکی کره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد»/ (با سخنرانی دکتر بهزاد شاهنده و دکتر محسن عبداللهی در خانه اندیشمندان علوم انسانی)
بحران موشکی کره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد
این نوشتار بر اساس نشست خانه اندیشمندان علوم انسانی با موضوع «بحران موشکی کره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد« و توسط واحد پژوهش های کاربردی برون مرزی صدا و سیما تهیه و تنظیم شده است. سخنرانان این نشست، دکتر بهزاد شاهنده و دکتر محسن عبداللهی، اساتید دانشگاه های تهران و شهید بهشتی بوده اند.
سخنرانی دکتر بهزاد شاهنده استاد دانشگاه تهران :
مباحث تاریخی و اطلاعات آماری
کشور (شبه جزیره) کره به مدت 35 سال طی سالهای 1910م تا 1945م تحت استعمار، استثمار و تصرف ژاپن قرار داشته است. خروج ژاپن از شبه جزیره کره به دلیل شکست در جنگ جهانی دوم و استفاده آمریکا از سلاح اتمی علیه توکیو بوده است. ژاپن در نهایت شبه جزیره کره را ترک کرد. مدار 38 درجه را بعد از جنگ جهانی دوم دو سرهنگ آمریکایی با دقت پایین به عنوان مرز دو کره ترسیم کردند. تمام تلاش آن دو نفر این بود که سئول که تا مدار 38 درجه فقط 51 کیلومتر فاصله دارد، در قسمت جنوبی شبه جزیره باشد. لذا کره شمالی 120 هزار کیلومتر مربع (56 درصد خاک شبه جزیره کره) و کره جنوبی 98 هزار کیلومتر مربع (44 درصد خاک شبه جزیره کره) وسعت دارد. کره شمالی با 3 کشور مرز خاکی دارد. با چین 1450 کیلومتر. با روسیه 5/17 کیلومترمرز خاکی و با کره جنوبی حدود 250 کیلومتر مرز دارد. مدار 38 درجه منطقه غیر نظامی (D.M.Z) است و عرض آن 4 کیلومتر و طول آن 250 کیلومتر است. تنها منطقه جهان است که هنوز در دوران جنگ سرد به سر می برد و نیروهای آمریکایی و دو کره در آن حضور دارند و این مرز بسیار پر تنش است و حدود 5 الی 6 سال است که تردد در این منطقه حساس و خطرناک بسیار ممنوع است و هر لحظه ممکن است بین نیروهای سه کشور فوق، تنش و درگیری رخ دهد. گوام حدود 3000 کیلومتر، از مرز دو کره فاصله دارد.
وضعیت اقتصادی دو کره:
تفاوت و فاصله بسیار زیاد و چشمگیری بین دو کره وجود دارد و اگر این تفاوت و فاصله بسیار زیاد از بین نرود اعتقاد بر این است تنش بین دو کره باقی خواهد ماند. جمعیت کره شمالی 25 میلیون نفر و کره جنوبی 51 میلیون نفر است. تولید ناخالص داخلی کره شمالی بر اساس معیار قدرت خرید 40 میلیارد دلار است. در کره جنوبی این رقم به 2 تریلیون و 100 میلیارد دلار می رسد. درآمد سرانه کره شمالی بر اساس معیار قدرت خرید 1800 دلار است و برای کره جنوبی این رقم به 000/39 دلار می رسد. در دنیایی که کشورها را بر اساس برند مورد ارزیابی قرار می دهند و می شناسند کره جنوبی دارای سه برند معتبر بین المللی است. سامسونگ، ال.جی و هیواندایی و همچنین شرکت کیا.
پر سرعت ترین اینترنت جهان متعلق به کره جنوبی است و از لحاظ قدرت خرید اقتصادی کشور یازدهم در جهان است. کشور بسیار پیشرفته و عضو (OECD) باشگاه ثروتمندان جهان است که توسط نیروهای آمریکایی نیز به شدت حمایت می شود. 28500 نیروی آمریکایی هم اکنون در کره جنوبی حضور دارند که برای دوره های 1 یا 2 ساله، در این کشور حاضر می شوند و هزینههای آنها بر عهده کره جنوبی است. در ژاپن، حدود 38000 نیروی نظامی آمریکایی حاضر هستند.
سابقه جنگ دو کره:
مرز دو کره هرچند سهوا ترسیم شد، اما اکنون مورد پذیرش تمامی کشورهای جهان است. هر دو کره حدود سال 1948م تاسیس شدند. (زمانی که نیروهای آمریکایی و شوروی خاک شبه جزیره را ترک می کنند، البته نیروهای چینی در سال 1953م خاک شبه جزیره را ترک کردند). در سال 1950م کره شمالی به کره جنوبی حمله کرد و تا شهر پوسان پیشروی کردند. آمریکا از فرصت طلایی تحریم سازمان ملل توسط شوروی، استفاده کرد و قطعنامهای مبنی بر اعزام نیرو به شبه جزیره کره همراه با 16 کشور دیگر، تصویب کرد و نیروهای چند ملیتی در پوسان و سئول پیاده شدند و علیه کره شمالی جنگیدند. فرمانده کل آمریکا در منطقه، در آن زمان ژنرال مک آرتور بود که خواستار عقب راندن نیروهای شمالی تا مرز چین بود که با مخالفت ترومن مواجه شد. مائو نیز برای حفظ منافع ملی چین (طبق کتاب خاطرات مائو) با 1 میلیون سرباز چینی به نفع کره شمالی وارد نبرد شد و جنگ حدود سه سال طول کشید. در سال 1953م قرارداد آتش بس بین کره شمالی و آمریکا منعقد شد. نکته مهم، عدم وجود قرارداد صلح است. لذا هنوز شاهد (وضعیت) جنگی بین آمریکا و کره شمالی هستیم.
وضعیت داخلی کره جنوبی و کره شمالی :
در ابتدا در کره جنوبی یک نظام اقتدارگرا حاکم بود. یکی از افرادی که طلایه دار کره نوین است ژنرال پارک چونگ هی است. وی پدرِ خانم پارک گون هی است. پارک چونگ هی حدود 20 سال (1961 م تا 1979م) حاکم کره بود که در نهایت توسط فرمانده گارد ریاست جمهوری کره ترور شد. قدرت فعلی کره جنوبی به دوران ریاست وی باز می گردد. در کشور کره مردم اعتقاد دارند وی پدر دموکراسی در کره است. هرچند او اعتقادی به دموکراسی نداشت اما بر اساس قدرت صنعتی و اقتصادی که او ایجاد کرد کره جنوبی به دموکراسی رسید و کشوری است که اکنون دارای انتخابات آزاد است. در حالی که در کره شمالی اساسا سه «کیم» به عنوان رئیس جمهور و رهبر در قدرت بوده اند. در زمان دو رهبر اول دو آزمایش اتمی در کره شمالی صورت گرفت اما در زمان رهبر سوم 4 آزمایش اتمی انجام شد و دو بمب هیدروژنی نیز تست شده است. آزمایش های اتمی در روزهای تاریخی و خاصی مانند تاسیس کشور یا تولد رهبران انجام می شوند.
وضعیت اقتصادی کره شمالی و موضع همسایگان نسبت به بحران و وحدت دو کره :
مشکل اصلی کره شمالی که بحران ریشه در آن دارد، وضعیت اسفناک اقتصادی این کشور است. هیچ کدام از کشورهای همسایه شبه جزیره کره، خواستار یک کره واحد و متحد نیستند. تمام صحبت هایی مبنی بر کره متحد (مانند آلمان متحد)، سخنان غلطی است. ژاپن اصلا مایل نیست که کره متحد تاسیس شود، زیرا با قدرت اقتصادی کره جنوبی و منابع معدنی گسترده کره شمالی قدرت کره واحد با ژاپن برابر خواهد بود. برای ژاپن تشکیل یک کره واحد یک کابوس است. نکته مهم آن است که در کره متحد حکومت جانشین کره جنوبی خواهد بود، نه کره شمالی. به عبارت دیگر ژاپن مایل نیست رژیم و کشور کره شمالی سقوط کند. همچنین هزینه تشکیل این حکومت واحد 400 میلیارد دلار است (بسیار بیشتر از هزینه اتحاد دو آلمان). نکته مهم دیگر تفاوت مدل اتحاد دو آلمان با دو کره است. دو آلمان شباهت های زیادی با هم داشتند که در مورد دو کره این شباهت ها وجود ندارد.
نگرانی عمده چین از بابت فروپاشی احتمالی کره شمالی ورود میلیونها کره ایِ آواره به چین است (به خصوص استانهای فقیرتر چین در همسایگی شبه جزیره کره) که می تواند معضلات زیادی برای چین به همراه داشته باشد. دلیل دیگر این است که اگر کره متحد با محوریت حکومت کره جنوبی (متحد آمریکا) تشکیل شود، مرزهای چین شاهد حضور آمریکا و کره ای قدرتمند خواهد بود. این امر برای چین اصلا قابل قبول نمیباشد زیرا پکن با استفاده از برگ برنده کره شمالی با آمریکا چانه زنی می کند. هرچند ترامپ خواستار شفاف شدن موضع پکن در مورد بحران است، اما چین اعتقاد دارد به تنهایی نمی تواند مساله کره شمالی را حل کند و صرفا می تواند در اعمال برخی تحریم ها با آمریکا همراهی کند.
اگر کره شمالی تحریم نفتی شود اوضاع بسیار پر تنش خواهد بود. ترامپ نیز تهدید کرده است اگر چین در مورد کره شمالی با آمریکا همراهی نکند مورد تحریم واقع خواهد شد (هرچند این امر بسیار بعید است). 650 میلیارد دلار تجارت بین چین و آمریکا است که اگر خدشه ای به این امر وارد شود ترامپ استیضاح خواهد شد.
حدود 95 درصد تجارت کره شمالی با چین است. اگر چین همکاری اقتصادی فعلی (در حوزه انرژی و مواد غذایی) را با کره شمالی متوقف کند، کره شمالی سقوط می کند. صادرات کره شمالی چیزی حدود 3 میلیارد دلار است. 90 هزار نفر از اتباع کره شمالی در روسیه، نیروی کار کارگری محسوب می شوند. درآمد این افراد سالانه 90 میلیون دلار است که روسیه آن را به دولت کره شمالی می دهد تا به نوعی ادامه حکومت در کره شمالی را تضمین کند. مجتمع صنعتی کائه سونگ، در مرز دو کشور، دارای 800 شرکت با درآمد 120 میلیون دلار در سال و اشتغالزایی برای حدود 56 هزار نفرمی باشد. این درآمد به دولت کره شمالی داده می شد ولی در حال حاضر این مجتمع تعطیل شده است.
کیم دای جونگ برنده جایزه صلح نوبل و رئیس جمهور کره جنوبی (2003م- 1998م) و مبدع سیاست آفتاب درخشان، با کیمِ دوم (کیم جونگ ایل) در سال 2000 م ملاقات داشت. این ملاقات روابط را بسیار بهبود بخشید. اما زمان ریاست جمهوری جرج بوش پسر، برنامه نزدیکی تدریجی و روابط آرام و خوب دو کشور بهم خورد و روسای جمهور بعدی کره جنوبی، سیاست سختگیرانهای نسبت به کره شمالی اتخاذ کردند. خانم پارک فشار زیادی به کره شمالی آورد و از مسببین اوضاع فعلی است. رئیس جمهور فعلی نیز معتدل است اما در حال حاضر سیاست سختگیرانه در مورد کره شمالی اتخاذ کرده است.
مذاکره بین آمریکا و کره شمالی و مسائل نظامی :
مانورهای نظامی کره جنوبی و آمریکا همواره مورد اعتراض کره شمالی واقع شده است و پیونگ یانگ بر این اعتقاد است که تعدیل در برنامه هسته ای باید با تعدیل در سیاست های نظامی و مانورهای کره جنوبی و آمریکا همراه باشد. چین نیز چنین اعتقادی دارد که مورد قبول آمریکا واقع نشده است. این شرایط به همین شکل، ادامه دارد و شاهد وضعیت قرمز هستیم. هیچ کدام از کشورها جنگ را نمیخواهند اما اگر آمریکا به کره شمالی حمله کند و هرجای این کشور را بمباران کند (حتی نقاط کلیدی) ما شاهد نشت تاسیسات اتمی خواهیم بود. زیرا کره شمالی 50 بمب اتمی دارد. همچنین سئول می تواند در ظرف 2 دقیقه مورد حمله پیونگ یانگ قرار گیرد. اتباع ژاپن 7 دقیقه فرصت دارند تا در مورد حمله احتمالی کره شمالی پناه بگیرند. ایالت هاوایی آمریکا حدود 4 هزار کیلومتر مربع از کره شمالی فاصله دارد.
در تنش اخیر ، مهمترین دستاورد کره شمالی، سلب حق انتخاب از دولت ترامپ است. زیرا ترامپ بارها گفته است که گزینه نظامی روی میز است اما اکنون می داند که نمی تواند از گزینه نظامی استفاده کند. (زیرا کره شمالی نیز میتواند پاسخ دهد). پوتین رئیس جمهور روسیه معتقد است کره شمالی و رهبر فعلی آن ازسرنوشت صدام حسین درس گرفته است. زیرا با خلع سلاح، صدام نابود شد. به طرز بدتری این رفتار با قذافی صورت گرفت. به همین دلیل است که رهبر کره شمالی اعتقاد دارد که داشتن سلاح اتمی ضامن بقای آن رژیم است. زیرا آمریکا رژیم کره شمالی را تهدید به نابودی می کند. رهبر کره شمالی به آمریکا می گوید اگر سیاست های خود در قبال وحدت دو کره را تعدیل کنید و آن را با سرعت کمتری دنبال کنید، ما خواستار مذاکره هستیم. اما آمریکا مذاکره را منوط به خلع سلاح اتمی کره شمالی کرده است.
کمکهای خارجی به کره شمالی :
بین سالهای 1994م تا 1998م چیزی حدود 750 هزار نفر بر اثر قحطی کشته شدند. سال جاری میلادی سازمان ملل حدود 600 میلیون دلار به کره شمالی کمک کرده است. اما مشکل اینجاست که درآمد کره شمالی صرف رفاه مردم نمی شود بلکه صرف مخارج حزب کمونیست و سران آن می گردد.
انفجار بمب هیدروژنی کره شمالی :
قدرت انفجار بمب هیدروژنی کره شمالی 10 کیلو تن است که 5 برابر قدرت بمب اتمی استفاده شده در جنگ جهانی دوم است. قدرت این انفجار 6/5 ریشتر است. اصولا یکی از خواسته های کره شمالی پذیرش این کشور به عنوان یک قدرت اتمی به خصوص توسط دولت آمریکا می باشد.
سخنرانی دکتر محسن عبداللهی استاد دانشگاه شهید بهشتی :
وقتی در مورد کره صحبت می کنیم حتما باید رویکرد تاریخی را مد نظر قرار دهیم. تحولات 70 ساله این شبه جزیره استفاده از رویکرد تاریخی را الزامی می سازد. مباحث در این زمینه در سه محور ارائه می شود:
تحولات سیاسی حقوقی شبه جزیره کره
قطعنامه های شورای امنیت
تحلیل عملکرد شورای امنیت
تحولات سیاسی حقوقی شبه جزیره کره :
جنگ دو کره با در سال 1953 م با امضای موافقت نامه آتش بس پایان یافت. توافقی که ظاهرا هنوز پابرجاست. این جنگ 1 میلیون کشته بر جای گذاشت. طرفین توافق کردند هرگونه اقدام جنگی را متوقف کنند و 12 ساعت بعد از امضاء اتش بس ، جنگ متوقف شد. این توافق در مورد موشکها سکوت کرده است. در 12 دسامبر 1985م دولت کره شمالی عضو N.P.T شد. اما دو الی سه سال قبل از آن عضو آژانس شده بود و بدیت ترتیب وارد گردونه مسائل هسته ای شد. در سال 1991م کره شمالی عضو سازمان ملل متحد شد. 27 سپتامبر 1991 میلادی، اعلامیه ای مبنی بر کره عاری از سلاح هسته ای توسط جرج بوش پدر صادر شد. در آن زمان آمریکا 100 سلاح هسته ای در شبه جزیره کره مستقر کرده بود. 8 نوامبر همان سال اعلامیه مشابه توسط کره شمالی صادر شد. 31 دسامبر 1991 دو کره اعلامیه کره عاری از سلاح هسته ای را صادر کردند و تعهد نمودند هرگونه استفاده، کاربرد و آزمایش و ... سلاح هسته ای در شبه جزیره کره ممنوع است.
6 مارس 1992 آمریکا سیاست های تحریمی خود را آغاز کرد و یک شرکت معروف کره شمالی را به دلیل تحصیل موشک های بالستیک تحریم کرد. این امر آغاز سیاست های تحریمی آمریکا علیه کره شمالی بود. علی رغم همکاری کره شمالی با آژانس عضویت در N.P.T و عدم فعالیت مشکوک هستهای، این تحریم ها اعمال شد. کره شمالی نیز واکنش نشان داد و عدم همکاری در مورد بازرسی از برخی سایتهای هسته ای را آغاز کرد. داستان حرکت کره شمالی به سمت هسته ای شدن از این نقطه آغاز شد به طوری که در سال 1993 میلادی، کره شمالی، قصد خود برای خروج از N.P.T را اعلام کرد. بلافاصله قطعنامه 825 (11 می 1993م) توسط شورای امنیت صادر شد و از کره شمالی خواست در قصد خود تجدید نظر کند. مذاکراتی در نیویورک آغاز شد و در نتیجه کره تصمیم خود را معلق کرد. در 13 ژوئن 1994م کره شمالی اعلام کرد از آژانس خارج خواهد شد و مسیر فعلی به آن نقطه باز می گردد. گفت و گو در سالهای 1993م تا 1999م ادامه داشت و در سال 1999م اعلامیه ای صادر شد.
در سال 1998م کره شمالی یک آزمایش موشکی انجام داد (موشکی با برد 1500 تا 2000 کیلومتر). یعنی به موازات مذاکرات هسته ای تحولات موشکی نیز ادامه داشت. در سال 2002 م بوش رییس جمهور آمریکا، ایران، کره شمالی و عراق را در محور شرارت قرار داد. وی هیچگونه تلاشی برای بهبود روابط انجام نداد و ترامپ نیز در حال حاضر همان مسیر را طی می کند.
در 24 فوریه 1999م و در خلال مذاکرات کره شمالی برای نشان دادن حسن نیت یک "موراتوریوم" (توقف موقت) در انجام آزمایشهای موشکی و هسته ای به طور یک جانبه اعلام کرد. این امر به دلیل اینکه یک اعلامیه یک جانبه الزام آور است ،در حقوق بین الملل مهم تلقی می شود و بارها قطعنامه های شورای امنیت به این اعلامیه استناد کرده اند. کره شمالی در سالهای 1999 م تا 2003م این اعلامیه را تمدید می کند ولی از سال 2003 م تاکنون، این اعلامیه تمدید نشده است و از آن زمان قطعنامه های شورای امنیت خواستار تمدید این اعلامیه یک جانبه و پایبندی کره شمالی به آن هستند.
در ژانویه 2003م نیروگاه آب سنگین معلق شده خود را مجددا فعال کرد و به طور رسمی اعلام کرد که از N.P.T خارج شده است. ماده 10 این پیمان اجازه خروج را به کشورها داده است مشروط بر صدور اعلامیه ای 3 ماه قبل از خروج. کره شمالی این شرط را رعایت نکرده است و دلیل آن را قبول نداشتن این شرط می داند. حقوق دانان آمریکایی اعتقاد دارند که این امر تخلف است اما نمی تواند قصد خروج کره را مخدوش نماید.
در سال 2003م مذاکرات شش جانبه آغاز شد و تا سال 2009م ادامه یافت. در نهایت مذاکرات به صدور اعلامیه ای چندجانبه منجر شد که در ازای کاهش تحریم ها، کره فعالیت های هسته ای خود را متوقف نماید. در سال 2006م کره 7 موشک بالستیک آزمایش کرد. در اکتبر 2006 نیز کره شمالی اولین آزمایش زیرزمینی اتمی خود را انجام داد. در سالهای 2006م، 2009م، 2013م، 2016 م (2 بار) و 2017م، این آزمایش ها تکرار شد. کره شمالی از سال 1974 م تاکنون 174 آزمایش موشکی انجام داده است. 6 مورد، آزمایش موشکی بین قاره ای نیز انجام داده است. 13 مورد میان برد دور زن (3500 تا 5500 کیلومتر)، 31 میان برد (1000 تا 3000 کیلومتر) و بقیه کروز و کوتاه برد بوده است. به موازات هر آزمایش هسته ای، یک قطعنامه شورای امنیت صادر شده است و هر قطعنامه پاسخ به این آزمایش ها است. البته قطعنامه آخر در پاسخ به آزمایش موشکی کره شمالی است.
قطعنامه های شورای امنیت :
تا 15 شهریور 96 نوزده قطعنامه، شورای امنیت در مورد کره شمالی صادر کرده است. 9 مورد قطعنامه های بسیار مهمی هستند که با محکومیت و تحریم همراه هستند. 10 مورد دیگر ناظر بر قطعنامه های مهم هستند و فعالیت های کمیته و پنل کارشناسان را تمدید می کنند. 9 قطعنامه مهم دارای وجه اجباری، تحریمی و دستوری به کره شمالی است. اولین قطعنامه شماره 825 است (سال1993 م صادر شد)، پس از اعلام قصد کره برای خروج از N.P.T شورای امنیت سازمان ملل از کره می خواهد که تصمیم خود را معلق کند.
قطعنامه دوم شماره 1965 است (سال 2006م) که در پی آزمایش موشک بالستیک کره شمالی صادر شد و با ادبیات تندی این آزمایش را محکوم کرد.
قطعنامه 1718 (اکتبر سال 2006م) در پس آزمایش هسته ای کره شمالی صادر شد. این قطعنامه شروع تحریم ها علیه کره شمالی است.
قطعنامه 1874 (سال 2009م) در پی آزمایش دوم هسته ای کره شمالی صادر شد. محتویات دو قطعنامه شبیه هم هستند اما تحریم ها شدیدتر و تفاسیر دقیق تر شده و حلقه تحریم ها بسیار تنگ تر شده است.
قطعنامه 2087 (سال 2013م) در مورد فعالیت های فضایی کره شمالی است که عبارات جدیدی در حوزه موشک های بالستیک و فناوری های مرتبط با پرتاب آن وارد ادبیات حقوقی نموده است.
قطعنامه 2094 (مارس سال 2013م) در پاسخ به آزمایش اتمی صادر شد.
قطعنامه 2270 (مارس 2016م) در پی آزمایش اتمی صادر شد.
قطعنامه 2321 (2016م) در پی آزمایش اتمی صادر شد.
قطعنامه 2371 (آگوست 2017م) در پاسخ به آزمایش موشکی صادر شد.
نکته مهم آن است که تمامی قطعنامه ها با اجماع تصویب شده است. چین و روسیه به تمامی قطعنامه ها رای مثبت داده اند. احتمالا با این دغدغه که حاضر نیستند کره شمالی یک قدرت اتمی باشد. همچنین جز قطعنامه 2087 همه قطعنامه ها با ارجاع صریح به فصل 7 منشور صادر شده است.تمامی قطعنامه ها فعالیت های موشکی و هسته ای کره شمالی را تهدیدی علیه صلح و امنیت بین المللی توصیف کرده است. چنین موردی در قطعنامه های ایران وجود نداشت چون برخی از قطعنامه های شورای امنیت علیه ایران، به فصل 7 اشاره می کردند و برخی نیز اشاره ای با این فصل نداشتند.
تمامی قطعنامه ها علیه کره شمالی با محکومیت شروع می شوند و حاوی تحریم های مالی، پولی، دیپلماتیک، بانکی، اشخاص و نهادها، اقلام مورد استفاده در صنایع موشکی و هسته ای و اخیرا به درخواست آمریکا ترابری هواپیمایی و نفتی و مشتقات نفتی هستند. الزام سایر کشورها به بازرسی محموله های صادره و وارده به کره شمالی و از آن کشور (مبحث عدم اشاعه در دریای آزاد به معنای بازرسی کشتی ها و محموله های کره شمالی)، توقف فعالیت های موشکی و هسته ای، بازگشت به N.P.T، تعلیق کلیه فعالیت های هسته ای و موشکی، رعایت قطعنامه های سابق و موراتوریوم اعلامی کره شمالی بازگشت به مذاکرات، از دیگر مفاد قطعنامه ها هستند.
قطعنامه ها دو نهاد به نام های کمیته ناظر بر اجرا (قطعنامه 1718) و پنل کارشناسان (قطعنامه 1874) ایجاد کردند.
تلاش آمریکا برای تحریم چین در مورد کره شمالی آخرین تلاش آمریکا در قالب شورای امنیت است که بسیار رویایی می باشد. چون چین را نمی شود تحریم کرد. چین و روسیه کره شمالی را حفظ کردند. تحریم های دیپلماتیک به معنای تحریم های چمدانی نیز در پی استفاده کره شمالی از حساب های دیپلماتیک در دستور کار قرار گرفت. کره شمالی از حساب های دیپلماتیک برای دور زدن تحریم ها استفاده کرده است.
29 آگوست 2017م بیانیه رئیس شورای امنیت با لحن آشتی جویانه (مطابق با آخرین قطعنامه) صادر شد و سیاست چماق و هویج را دنبال می کند که لغو تحریم ها مشروط به همکاری کره شمالی شده است.
تحلیل عملکرد شورای امنیت:
آیا موشک های بالستیکی در حقوق بین الملل مشروع هستند؟ رویه دیوان بین المللی دادگستری به دنبال ممنوعیت است. در واقع اصل را بر جواز می گذارند و در پی ممنوعیت هستند اما معاهده ای چند جانبه در مورد موشک های بالستیک، وجود ندارد. قواعد عمومی حقوق بین الملل در این مورد سکوت کرده است. ولی مثلا آزادی دریا و فضا حکم می کند که موشک ها باید با اطلاع قبلی پرتاب شوند که در مورد تست موشکی اخیر کره شمالی قطعنامه معتقد است رعایت نشده است. پرتاب ممنوع نیست، اما نباید اخلال ایجاد کند.
در مورد کره شمالی موافقت نامه آتش بس ساکت است موراتوریوم نیز یک وقفه کوتاه مدت را پیش بینی کرده است که حقوقدانان اعتقاد دارند یک اعلامیه یک جانبه تحت شرایط خاص بوده است و نمی تواند تعهدات دائمی ایجاد کند. بیاینه جمعی 2005 که محصول مذاکرات شش جانبه است، یک اعلامیه یک جانبه است که الزام قطعی علیه کره شمالی ایجاد نمی کند. نتیجتا آن که قاعده ای در حقوق بین الملل آزمایش و تحصیل موشک بالستیک را ممنوع نکرده است.
یک نکته مهم آن است که قطعنامه 1540 (آوریل سال 2004م) اشاعه سلاح های کشتار جمعی و وسایل پرتاب آن ها را تهدیدی علیه صلح و امنیت بین المللی توصیف می کند. اهمیت استناد به قطعنامه 1540 آنجاست که این قطعنامه قانون ساز است و تعهداتی را برای دولتها در مورد موضوع مذکور ایجاد می کند. شورای امنیت نیز بارها به محتویات قطعنامه مذکور، ارجاع داده است. در هر نوع قطعنامه ای، فصل مشترک، همان قطعنامه 1540 است که بارها ذکر شده است.
در وضعیت کنونی معاهده ای وجود ندارد که فعالیت های هسته ای کره شمالی را ممنوع کرده باشد. پیمان منع جامع آزمایش هستهای ( CTBT) و PTBT تعهدی را بر کره شمالی وضع نمی کنند. در مورد آزمایش موشکی شورای امنیت پیوندی بین فعالیت هسته ای و موشکی ایجاد می کند. به خصوص در مورد دولت های خاص و مظنون (مانند کره شمالی) که این دولتها (به طور ناعادلانه و غیر حقوقی) از آزمایش های موشکی نیز منع شده اند. مهمترین رهاورد قطعنامه های (سیاسی) شورای امنیت علیه کره شمالی، همین مورد است. از نظر شورای امنیت دولتی که دارای فعالیتهای ممنوعه هسته ای است، نباید آزمایش موشکی بالستیکی نیز داشته باشد.
بدون تردید رفتار سلطه جویانه آمریکا عامل اصلی هدایت کره شمالی به مسیر کنونی است. کره شمالی یک دهه آماده بود که به سمت فعالیت های موشکی و بالستیکی و هسته ای نرود که اگر هم می رفت کاری خلاف حقوق بین الملل انجام نداده بود. کره شمالی مانند هر دولت دیگری حق دارد سلاح بازدارنده در اختیار داشته باشد. آمریکا با سیاست آزار دهنده تحریم، ملت ها را به سمت رادیکالیسم نظامی هدایت کرده است. آمریکا مسئول اصلی وضعیت کنونی است و موضوع محور شرارت هم به این وضعیت کمک کرده است. متاسفانه راه حلی نیز برای این بحران در دسترس نیست. آمریکا حاضر نیست طرف مقابل را به عنوان قدرت شناسایی کند.
قطعنامه 2087 (که در مورد پرتاب موشک ماهواره بر کره شمالی بود) در مقدمه خود عبارتی دارد که به اصل حق دولت ها در بهره برداری مسالمت آمیز از فضای ماورای جو با رعایت حقوق بین الملل شامل قطعنامه های و محدودیتهای شورای امنیت اشاره می کند. این سوال پیش می آید که چگونه دولت ها به حق ذاتی خود باید دسترسی پیدا کنند؟ برای رسیدن به جو، حتما باید موشک بالستیک داشت که مشخص نیست با قطعنامه های شورای امنیت چگونه باید این کار صورت بگیرد.
محورهای هم پرسش و پاسخ در نشست :
روند کلی سیاست داخلی در کره جنوبی، به شکلی پیش رفته است که کره جنوبی خواستار استقرار سامانه دفاع موشکی تاد است. همچنین ترامپ با رئیس جمهور کره جنوبی، دیدار داشته است و قرارداد فروش سلاح را منعقد کرد. این امر نشان می دهد که آمریکا صرفا در مقابل کره شمالی واکنش نشان نمی دهد، بلکه به دنبال بهره برداری های مختلف است. کشورهای منطقه نیز دست به تجهیز ارتش های خود زده اند. هم به دلیل کره شمالی و هم از هراس خیزش چین. بودجه دفاعی کشورهای آسیای شرقی، رشد داشته است.
تنها کشوری که از کره واحد، استقبال می کند، مردم شبه جزیره کره هستند. هیچ کشور دیگری، مایل به این وحدت نیست. برنامه سال 2020م بر اساس تبادل اتباع دو کره است. راه حل عملی این برنامه کمک اقتصادی به کره شمالی است. تا زمانی که کره شمالی قدرت اقتصادی نداشته باشد، پای مذاکره حاضر نمی شود چون قدرت چانه زنی ندارد.
کره شمالی، ابتکار عمل استراتژیک را از آمریکا گرفته است. در مقابل همه گزینه های آمریکا، گزینه مخصوص به خود را دارد.
دوران اوباما، آمریکا با سیاست صبر و حوصله استراتژیک، کره شمالی را نادیده می گرفت. از هرگونه اقدام فرار می کرد اما ترامپ خواستار درگیری است که این وضعیت را ایجاد کرده است.
اجرای مدل مشابه برجام به خلع سلاح اتمی کره شمالی منجر نخواهد شد بلکه به فریز اتمی این کشور منجر می شود تا دیگر کره شمالی بیش از این سلاح اتمی تولید نکند چون کره شمالی دارای بمب اتم است.